Encyklopedia Broni

Większość maczug nadaje się również do miotania.
W tym podrozdziale, przedstawiamy maczugi
specjalnie przystosowane do tego celu. Efekt
uderzenia maczugi z masywną głowicą ulega
zwiększeniu dzięki zastosowaniu długiej rękojeści.
Należy postawić pytanie, czy uzasadniony jest
wysiłek włożony w wykonanie dobrej maczugi, jeśli
porówna się jej działanie z nieobrobionym
Kamieniem? Główne zalety maczugi tkwią w jej
wielostronnym zastosowaniu, jako broni
obuchowej i miotanej.

Bagnel szpuntowy jcsl najwcześniejszą i zarazem najprostszą formą bagnetu: był lo po prostu sztylet, ze stożkowatą rękojeścią, która mogła być wsuwana do lufy.  Podstawowymi jego wadami była możliwość łatwego wypadnięcia ? luty lub przeciwnie: zaklinowanie się w niej. Założenie bagnetu wykluczało załadowanie czy oddanie strzału. Mimo to. jako broń myśliwska przetrwał do XIX w., szczególnie w Hiszpanii, gdzie używano go jako ostatecznego środka obrony w polowaniach na dziki.

Idea miecza jest nic/.wykb prosta jest todługa głownia z odpowiednm uchwytem W praktyce, broń oparła o tę zasadę, daje możliwo-konstruowania licznych odmian, nic wspominając osposobadi jej użycia Daj? się znaczne łatwiej przystosować do aktualnydi potrzeb niż np. topór, który był - bez wątpienia - poprzedni czkiem miecza. Znakomice nadaj; się dopchnięcti, parowanh ciosów jak i cięcia Jego duże wymiary uniemożliwiał,łatwe ukrycie, stąd zawsa: u/nawarj’ był za broń godną człowieka honoru )i to w wielu kulturach) W znaczne większym stopniu niż jakakolwiek inna broń, miecz uzyskał szereg znaczeń symbolicznych Do dziś, jest symbolem wojny, sprawiedliwości honoru, rangi wojskowej, uznania umiejętności militarnych. Bywał cennym dziedzictwem i klejnotem rodzinnym przekazywanyn z pokolenii na pokolenie Często poszczególne egzemplarz są dziełami sztuki. Prześledziny tu szereg odmian mieczy 7. całego świata włączając w to ich pierwowzory jak i broń o czysto ccrcmonialnyn charakterze Specjalną uwagę poświcciny mieczem europejskim indyjskhi i japońskim

Jednym z podstawowych sposobów zabicia czy zranienia człowieka było zadanie pchnięcia prosiym zaostrzonym narzędziem. Najprostszą bronią przystosowaną do tego celu jest sztylet. Ma on krótką głownię. W walce posługiwano się nim jedną ręką. Początkowo, był przystosowywany głównie do pchnięcia. Wkrótce nadano mu cechy bardziej uniwersalne, poprzez wykonanie na głowni ostrza, pozwalającego na cięcie lub krojenie, jak w wypadku zwykłego noża. Sztylet jest podstawowym typem broni używanym przez ludzi. Spotyka się go we wszystkich   szerokościach geograficznych. Pierwsze jego okazy, pojawiły się z początkiem epoki kamiennej.

Siekiera jesl narzędziem powszechnie znanym z życia codziennego, z którym każdy z nas niewątpliwie się stykał. Jednak, ojej wczesnych egzemplarzach, trudno jest z całą stanowczością wyrokować czy były bronią czy narzędziami. Niewątpliwie, wiele pierwotnych siekier służyło obu tym celom jednocześnie. W tym rozdziale nie będziemy w stanic uniknąć przedstawienia siekier, które być może były wyłącznie nar/ęd/iami, ale za lo przedstawiają ważny etap rozwoju. Kamienna siekierka słusznie uważana jest za poprzedniczkę zarówno późniejszych narzędzi jak i toporów bojowych. Oprócz niej, w niektórych częściach świata można znalc drewniane czy kościane maczugi o podobnych do siekiery’ kształtach. Ich głowice mają dostatecznie ostrą krawędź, by mogły być używane w walce, ale nic nadawały się do cięcia czegokolwiek. Również i taka broń, została tu przedstawiona. Natomiast siekierki, czy toporki miotane, omówiono na str. 80, w rozdziale o pociskach miotanych ręcznie.

Nadziak jest bronią przeznaczoną do przebijania
osłon noszonych przez przeciwnika. W najprostszej
formie, składa się z głowni (zwanej dziobem)
osadzonej pod kątem prostym na stosunkowo krótkim
trzonku. Jego odmiana, zwana młotkiem rycerskim,
była powszechnie używana w Europie, Persji
i Indiach w okresach, kiedy noszono zbroje płytowe
i kolczugi. Dziób młotka rycerskiego połączony był
z obuchem, przeznaczonym do rozbijania hełmów.
W Polsce XVI i XVII w. chętnie używano ich jako
broni przeznaczonej do osobistej obrony.

Być może dlatego, iż maczuga była jedną
z pierwszych broni stworzonych celowo przez
człowieka i w sposób oczywisty kojarzyła się
z użyciem przemocy, ceremonialne maczugi zwane
berłami były używane jako insygnia władzy.
Przetrwały one niemal do naszych czasów w postaci
bereł królewskich, rektorskich czy burmistrzowskich.

Maczugi mogą być uznane za pierwszą, świadomie
wykonaną przez człowieka broń. Ich początkiem
były niewątpliwie nieobrobione kije lub kamienie
przypadkowo używane w potrzebie przez
pierwotnych ludzi. Maczuga była technologicznie
zaawansowanym rozwinięciem obu tych pra-broni.
Działanie kamienia można uczynić znacznie
skuteczniejszym, umocowując go na końcu kija.
Podobny efekt uzyskamy pogrubiając koniec zwykłej
pałki. Nie wszystkie maczugi miały mieć głowicę
o tępych kształtach. Niektóre z nich, czyniono bardziej
efektywnymi, poprzez wykonanie ostrych krawędzi
czy też dodawanie zaostrzonych kolców. Te właśnie
formy przekształciły się później w topory bojowe czy
nadziaki. Wykonane w całości z metalu buzdygany,
jak i berła, stanowiące insygnia władzy, są
przykładami najbardziej rozwiniętych technologicznie
maczug. Zamykają one jednocześnie długi okres
rozwoju tej broni. Maczuga, w postaci prostej pałki
z drewna, gumy lub tworzyw sztucznych, jest nadal
używana na całym świecie przez siły policyjno-porządkowe.

Opisano tu broń, którą walczący posługuje się
za pomocą ręki. Broń ta, trzymana w dłoni
lub dłoniach, z założenia nie służy do miotania,
lecz jest jedynie przedłużeniem ręki człowieka.
Istnieje tak wielka różnorodność typów i sposobów
użycia broni ręcznej, że nie ma możliwości
przedstawienia jej w jakimś logicznym i ścisłym
porządku. Nie ma to jednak większego znaczenia
przy omawianiu jej głównych typów i rodzajów.
Należy zacząć jednak od pałek i maczug,
będących z całą pewnością jednymi, z pierwszych
celowo wykonanych przez człowieka rodzajów broni.
Przegląd kończymy na bagnetach, najpóźniej
skonstruowanej i wprowadzonej broni białej, jedynej,
jaka dziś jest powszechnie wykorzystywana
w uzbrojeniu nowoczesnych armii. W rozdziale
omówiono topory, nadziaki, sztylety, miecze i szable,
broń drzewcową, a także przykłady mniej znanej
broni białej, nie mieszczącej się w ramach
wspomnianych kategorii.